Wolne Państwo Świętno - Freistaadt Schwenten
Niewiele jest wsi, które mogą pochwalić się faktem bycia samodzielnym państwem. Swoje „pięć minut” w historii miało Świętno. Powstanie tej jedynej w swoim rodzaju republiki jest bezpośrednio związane z wydarzeniami Powstania Wielkopolskiego w powiecie wolsztyńskim.
Świętno jest położone w odległości około 14 km na południowy-zachód od Wolsztyna, na trasie do Nowej Soli. Na początku XX wieku była to duża i zamożna wieś – w większości zamieszkała przez ludność niemiecką i zarazem protestancką. Do Niemców należała większość gospodarstw i ziemi. Polacy stanowili mniejszość i zaliczali się do biedniejszej części mieszkańców wsi. Był to efekt osadnictwa olęderskiego jeszcze z okresu XVIII wieku, w którym dominowała ludność pochodzenia niemieckiego. Stan taki utrwalił się w czasie zaborów, kiedy to polityka władz pruskich a potem niemieckich oraz działalność Hakaty wzmacniały niemiecki stan posiadania. W wyborach do Reichstagu w 1878 roku na 112 uprawnionych mieszkańców 111 oddało głosy na kandydata niemieckiego a 1 na polskiego. Świętno było więc sporym skupiskiem ludności niemieckiej położonym w sąsiedztwie takich polskich miejscowości jak Obra lub Kębłowo.
Koniec I wojny światowej powoduje gwałtowną zmianę sytuacji politycznej. W Niemczech abdykuje cesarz Wilhelm II (1859-1941) i wybucha rewolucja. Jednocześnie odradza się niepodległe państwo polskie. Wieści o tych wydarzeniach docierają do Świętna. Przyjazd Ignacego Paderewskiego do Poznania i spowodowany tym wybuch Powstania Wielkopolskiego w dniu 27 grudnia 1918 roku dodatkowo skomplikowały niepewną sytuację.
Wszystko to z uwagą śledził lider miejscowej społeczności – pastor Emil Gustaw Hegemann (ur. 20 lutego 1864 roku). Był on synem kolonisty niemieckiego, byłym pruskmi oficerem, pastorem od 1894 roku, działaczem niemieckiego Związku Ochrony Kresów Wschodnich (Ostmaren Verein) i człowiekiem bardzo konsekwentnym oraz energicznym. Postępy powstańców wielkopolskich wywołują jego niepokój o losy niemieckiej społeczności Świętna jak i samej miejscowości.
Pastor Emil Gustaw Hegemann - prezydent i minister spraw zagranicznych Republiki Świętno
Chcąc utrzymać Świetno w rękach niemieckich pastor Hegemann zwrócił się z prośbą o pomoc do komendanta twierdzy Głogów. Rewolucyjny chaos wśród żołnierzy garnizonu spowodował, że starania te zakończyły się niepowodzeniem. Wobec tego pastor wpada na śmiały pomysł ogłoszenia Świętna niezależnym i neutralnym państwem.
W dniu 2 stycznia 1919 roku wygłasza płomienne, zawierające akcenty polityczne, kazanie, w którym powołuje się na słowa ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych Wodorowa Wilsona (1856-1924) o samostanowieniu narodów. W podejmowaniu najważniejszych decyzji uczestniczą, oprócz pastora Hegemanna, również miejscowy nadleśniczy Karl Teske (ur. 18 lutego 1864 roku) – były oficer i kawaler „Krzyża Żelaznego” oraz sołtys Heinrich Drescher (ur. 11 lutego 1870 roku). W miejscowej oberży „Wolf” (dawniej restauracja „Myśliwska” a obecnie sklep „Inter-Kram”) zgromadzeni mieszkańcy wsi słuchają przemówienia pastora. Przedstawia on sytuację, rysuje obraz możliwych zagrożeń i przedstawia plan ogłoszenia neutralności. Zapada decyzja o proklamowaniu neutralnej republiki. Sporządzono dokument – rodzaj konstytucji, który stwierdzał: „Obszar Świetna ogłasza się jako państwo niezawisłe a przekroczenie granic przez obce siły będzie traktowane jako naruszenie prawa międzynarodowego i pogwałcenie neutralności…”. Rząd tworzyć miał 9 – osobowy gabinet z pastorem Hegemannem na czele (w niektórych źródłach pojawia się również tytuł premier).
